Compostela Patrimonial e Intercultural

9 de feb. de 2016

EMILIO JOSÉ FERNÁNDEZ RIAL é entrevistado por ALEJANDRA CALVO

ENTREVISTA SOBRE A CONVIVENCIA ENTRE DIFERENTES CULTURAS NUNHA CIDADE PATRIMONIO

Emilio José Fernández Rial, monitor e director de tempo libre, profesor, traballa co voluntariado.

1.- Poderías dicirnos que se sente ao tratar con rapaces de distintas culturas? Apréndese moito ou pouco deles? Son moitas as diversidades relixiosas, culturais ou de procedencia que atopa unha persoa coma ti?

É unha experiencia moi satisfactoria e moi enriquecedora, porque se aprende moito doutras culturas, doutras persoas, doutras vivencias..., e aprendes a ver a vida dende outras perspectivas.

Respecto ás diversidades que atopamos, si, atopamos moitas. Sobre todo son as de procedencia, porque traballamos moito con xitanos, musulmáns e con moita xente que ven principalmente de América Latina: dominicanos, arxentinos, brasileiros, peruanos... A verdade é hai bastante diferenza entre uns e outros.

2.- Canto tempo levas, dun xeito aproximado, tratando con xente tan distinta aquí, en Santiago? Con que asociación ou asociacións colaboras neste aspecto?

Eu fago este ano dez anos, e traballo principalmente con Cáritas, e tamén traballei coa asociación Feitizo.

3.- Algunha vez atopaches algún caso de discriminación por temas relixiosos, culturais ou raciais? En caso positivo, como facedes para erradicalo?

Casos grandes grandes moi pouco, é dicir, moitas veces a maior parte dos conflitos que saen son pequenas cousas: algún insulto, algunha falta de respecto, etc. Pero por sorte, nunca tiven que enfrontarme a un gran conflito. Sempre utilizamos a palabra para erradicar estes problemas. Falamos con eles por separado, logo reunímolos, indo pola vía máis diplomática posible...

4.- Aprecias malos xestos nos nenos composteláns cara aos inmigrantes? E algún tipo de rexeitamento cara a alguén diferente a eles?

Non, hai de todo. Sempre hai algún rapaz que é bastante cruel, e hainos que repiten o que oen na casa ou ven na tele, pero en xeral non adoita haber moitos problemas con rapaces de distintas culturas.

5.- Temos entendido que se realizan actividades en Compostela nas vacacións de Nadal e de Semana Santa. Apréciase un proceso de adaptación nestes rapaces e nas súas familias con estes proxectos?

Si, a verdade é que non é algo moi salientable, pero algo sempre se ve. Pouquiño a pouco, ao ser actividades ao longo de todo o ano, e practicamente continuas, pois vanse adaptando, hai algunhas que non, outras que si; pero aos rapaces séntanlles moi ben.

6.- Que visión cultural ou intercultural lle poderías aportar a outra persoa desde o teu punto de vista como persoa que trata con tanta diversidade?

Pois, que a xente non se peche, que trate con xente doutras culturas, doutras nacionalidades, doutras ideas... porque sempre se enriquece. Se che gusta o que está mostrando, pois perfecto; senón, cada un é libre de expresar o que lle gusta. Pero é unha experiencia moi enriquecedora.

Alex Calvo con Emilio José Fernández Rial

7.- Paréceche que Santiago é unha cidade acolledora con inmigrantes? Encóntraste con moitos casos de discriminación?

Santiago ten moitas asociacións e sociedades que axudan moito a integrar a xente de fóra. E entón, polo que eu vin, hai moitos medios para integrar á xente.

8.- Á hora de preparar actividades como as de vacacións ou mesmo durante o curso escolar, tedes en conta algúns aspectos para fomentar a tolerancia e o respecto? Poderías mencionarnos algúns? Estas actividades fanse con algunha intención de inculcar a igualdade aínda tendo diferenzas, por dicilo así?

Normalmente o que tratamos é de que as actividades sexan o máis neutras posibles, que non teñan moitos matices dunha cultura, a non ser que sexan matices positivos, pero non adoitan estar orientadas cara ningunha cultura particular.

Normalmente, sempre que se fai a programación, as actividades teñen uns obxectivos, e moitas veces os obxectivos son fomentar o respecto, a responsabilidade, o traballo en equipo, a boa convivencia... e hai algunhas máis específicas, como xogos de rol e demais.

9.- Gústache coñecer a rapaces e familias tan diversas? Pode resultar duro ou complicado tratar con algúns casos de discriminación? Adoitas aprender algo destas persoas?

Atopas de todo: hai familias que son estupendas e outras coas que hai que traballar un pouquiño máis. E como dicía ao principio, coñecer xente sempre te vai enriquecer moito, coñecer outras formas de pensar, de ver as cousas...

Hai casos que poden ser un pouco complicados, porque nalgúns momentos hai que ter un pouco de man esquerda, máis delicadeza para tratar algúns conflitos sen chegar a molestar a alguén ou ferirlle os sentimentos.

Sempre, sempre adoito aprender destas persoas.

10.- É posible que vos chegue a afectar psicoloxicamente ver como sofren as familias que acuden a vós?

Afectar afecta, a cuestión é saber como dixerilo. Ter empatía é moi bo, pero cando estás traballando en voluntariado, e sobre todo con rapaces, tes que aprender a facerte, aínda que é un pouquiño contraditorio, o corazón de pedra, para que non te afecte e non personalizar os problemas dos demais, porque, senón, pouco lles podes axudar.

11.- Como lle contarías a un neno pequeno como é este labor que realizas?

Moi sinxelo, é un constante facer amigos, facer xogos, pasalo ben, rir, chorar ás veces, moito cariño, moito tempo e sobre todo moita moita imaxinación e moita implicación. É dicir, é unha experiencia que a toda persoa que poida experimentala, lla recomendaría, e a un neno pequeno, participar en calquera actividade que vexa que hai rapaces doutras culturas, doutras etnias, doutros países..., vaino pasar ben e vai saír moi feliz deste tipo de actividades.

OSCAR PADILLA UZAL é entrevistado por ALEJANDRA CALVO

ENTREVISTA SOBRE A CONVIVENCIA ENTRE DIFERENTES CULTURAS NUNHA CIDADE PATRIMONIO

Oscar Padilla Uzal é monitor de tempo libre e traballa co voluntariado.

Pois, si claro, cada un ten a súa cultura, e son todas moi distintas e todas son igual de aceptables perfectamente. Penso que hai que respectalas.

Atopamos moita diversidade. Por exemplo, nos campamentos que facemos en Santiago, nun sitio como Cáritas e na asociación de Vite na que traballo, veñen xentes de todas as relixións e de clases sociais, e inténtase que estean todas xuntas e sen diferenzas entre elas.

2.- Canto tempo levas, dun xeito aproximado, tratando con xente tan distinta aquí, en Santiago? Con que asociación ou asociacións colaboras neste aspecto?

Eu levo cerca de 5 anos traballando de voluntariado, con nenos sobre todo. En Cáritas farei tres anos este verán, e logo colaboro cunha asociación en que levo case cinco anos, que fai actividades para nenos e xente maior, é a asociación de tempo libre de Vite.

3.- Algunha vez atopastes algún caso de discriminación por temas relixiosos, culturais ou raciais? No caso de telo, como facedes para erradicalo?

A verdade é que o único que vin algunha vez foron discusións. Os nenos son nenos, e a maioría son moi crueis, tanto se se van meter contigo pola túa relixión, como por ser gordo, ou son crueis en xeral. Pero claro, nós o que facemos é fomentar a igualdade e que hai que respectarse. Para erradicalo, o que nos gusta facer é realizar traballos de empatía e actividades nas que se poidan sentir na pel do outro e ver o que se sente e o que se sofre cando te agreden así.

4.- Aprecias malos xestos nos nenos composteláns cara aos inmigrantes? E algún tipo de rexeitamento cara a alguén diferente a eles?

Realmente, en sitios como no que eu vivo e como no que traballo, non se ven. Eles están acostumados a estar e tratar con todo tipo de culturas e de clases sociais. O único que vexo poden ser pequenas chuminadas que surxen de mínimas discusións ou problemiñas, pero nada grave.

5.- Temos entendido que se realizan actividades en Compostela nas vacacións de Nadal e Semana Santa. Apréciase un proceso de adaptación nestes rapaces e nas súas familias con estes proxectos?

A verdade é que para nos é un proxecto que non é cousa dun día, ten que ser educación, e vai co tempo. Por exemplo, os nenos que adoitan vir connosco seguen vindo durante tempo, e aprenden moito de nós, aprenden tolerancia e a respectar. Outros veñen a un campamento, ou veñen obrigados, que hai casos tamén, outros veñen e non volven; pois, queiras que non, eles non aprenden moito de nó, porque non teñen a oportunidade nin o interés. Pero si, nós esforzámonos en intentar fomentar a igualdade.

6.- Que visión cultural ou intercultural lle poderías aportar a outra persoa desde o teu punto de vista como persoa que trata con tanta diversidade?

Penso que todas as culturas teñen cousas moi positivas, e outras teñen cousas que non poden selo tanto. Pero non sei, eu neste tema son moi básico, o que penso é o que me gustaría transmitir, e é que somos todos cidadáns do mesmo mundo e a min non me teñen por qué poñer trabas se quero ir a un lado ou se quero ir a outro. Somos todos do mesmo sitio, nacemos todos no mesmo sitio: no mundo.

7.- Paréceche que Santiago é unha cidade acolledora cos inmigrantes? Encóntraste moitos casos de discriminación?

Si, eu creo que realmente hai moitas axudas, pero non soamente para inmigrantes, porque para a xente de aquí tamén as hai. Nese aspecto non creo que esteamos nada cerrados. Tampouco me parece dicir o mesmo “Santiago é unha cidade racista”, coma se cadra, “os santiagueses”. Aquí foméntase a axuda e a interculturalidade.

Alex Calvo e Oscar Padilla

É verdade que a min persoalmente gústame e teño feito, sobre todo, xogos de rol e cousas así, no que te metes na pel doutros e sentes o que hai. Por exemplo, hai unha actividade que me encanta, que se chama “comedores do mundo”, onde é un pouco fomentar que vexan o que hai por aí e que non en todos os sitios está igual, por desgraza, e que somos todos iguais.

E si, o que se busca é un pouco a empatía, o sentimento de que todo o mundo coñeza a realidade do que hai, e adoitan ser xogos que se fan para fomentar a tolerancia.

9.- Gústache coñecer rapaces e familias tan diversas? Pode resultar duro ou complicado tratar con algúns casos de discriminación? Adoitas aprender algo destas persoas?

A min encántame traballar nos campamentos que son un crisol de culturas, porque todo o mundo aprende de todo o mundo. Iso é xenial. É difícil enfrontarte á discriminación cando non sabes como levar un caso por descoñecemento, ou por calquera cousa, e non sabes como facer para resolver un conflito. Hai casos moi duros tamén. E todo o que se poida aprender de alguén no sentido que sexa é positivo.

10.- É posible que chegue a afectar psicoloxicamente ver como sofren as familias que acuden a vós?

Si, é algo moi duro ver ás veces as situacións familiares dalgunha persoa, pero cando traballas en cousas coma nós, aínda que é duro, tamén é satisfactorio pensar que os estás axudando da maneira que podes.

11.- Como lle contarías a un neno pequeno como é este labor que realizas?

A verdade é que é moi fácil. Traballamos, pero pasámolo xenial traballando un futuro mellor, pasando un presente súper divertido e fomentando moito con xogos a educación civil e a integridade. O que buscamos é que a xente madure moito e que abra moito a mente.

ROBERTO PÉREZ CEA é entrevistado por ALEJANDRA CALVO

ENTREVISTA SOBRE A CONVIVENCIA ENTRE DIFERENTES CULTURAS NUNHA CIDADE PATRIMONIO

Roberto Pérez Cea, ex director provincial e local da Cruz Vermella-Xuventude, monitor de ocio e tempo libre, coordinador do programa de actividades de inverno de Cáritas.

Está claro que se aprende moitísimo, porque a diversidade é moi importante. Entón, de cada un deles, de cada unha das distintas culturas, podemos aprender moitas cousas particulares e enriquecer a nosa propia cultura.

Encóntrase moita diversidade, sobre todo en campamentos, en traballo día a día, actividades que se realizan no inverno... E a verdade é que si, aínda que non nos fixamos moitísimo en cantas culturas podemos encontrar, porque tentamos sempre tratar a todos por igual. Pero si, hai moitas diversidades relixiosas, non moito na entidade de Cáritas, xa que é unha entidade relixiosa e normalmente xira moito sobre a relixión; pero despois en Cruz Vermella poden encontrarse moitas relixións diferentes.

Alex Calvo con Roberto Pérez Cea

2.- Canto tempo levas, dun xeito aproximado, tratando con xente tan diversa aquí, en Santiago? Con que asociación ou asociacións colaboras neste aspecto?

Levo desde os catorce anos, aproximadamente, é dicir, uns dez ou once anos. Neste aspecto, colaboro coa Cruz Vermella, con Cáritas Interparroquial de Santiago, e con Feitizo, que traballa con nenos con TEA.

3.- Algunha vez atopastes con algún caso de discriminación por temas relixiosos, culturais ou raciais? En caso afirmativo, como facedes para erradicalo?

Dentro da Cruz Vermella hai un programa que é para inmigrantes que veñen aquí, e normalmente veñen con algún problema ou algunha discriminación a nivel económico; a nivel racial non moito; e a nivel cultural depende, porque hai moitas entidades aquí en Santiago que non comprenden diferentes culturas, diferentes formas de vivir das persoas.

Normalmente, non se fai algo concreto, senón que se trata a todos por igual. Entón inclúese nos programas que xa hai, e dunha forma transversal trátase o tema, pero nunca de forma directa, porque aí xa facemos unha discriminación.

4.- Aprecias malos xestos nos nenos composteláns cara aos inmigrantes? E algún tipo de rexeitamento cara a alguén diferente a eles?

Podemos falar de diferentes clases, se falamos desa forma, e soe haber algunha discriminación do tipo: “Mira, ese rapaz é diferente”, e só porque é diferente a nosa sociedade tende a discriminar, e tenden a tratalo de forma diferente. Por exemplo, se é marroquí, din que vende alfombras ou cheira mal, ou máis crueldades.

O dito antes, normalmente trátase a todos por igual, entón non fai falta un proceso de adaptación. Adoita haber rapaces que veñen doutros países ou doutras localidades e tenden a introducirse nas asociacións de forma directa, é dicir, xa levan tres días ou catro no noso país e xa os meten en diferentes asociacións. E nós o que facemos como entidade é involucralos nas actividades dunha forma directa sen ningunha adaptación.

6.- Que visión cultural ou intercultural lle poderías aportar a outra persoa desde o teu punto de vista como persoa que trata con tanta diversidade?

Como unha diversidade, algo novo que aprender. En vez de crear unha barreira, crear unha ponte para que eles aprendan de nós e nós aprendamos de eles, porque teñen moitas cousas que ensinarnos, moitas formas de ver a vida que nós non entendemos e con axuda de actividades entre as dúas partes podemos aprender moitas cousas diferentes, e enriquecer a vida.

7.- Paréceche que Santiago é unha cidade acolledora con inmigrantes? Encóntraste con moitos casos de discriminación?

Depende, hai un lado da cidade que si, que é moi acolledora coa xente inmigrante, que a axuda moitísimo; pero hai outra parte que é a nivel emprego en Santiago, hai uns datos que agora mesmo non se me acordan, que antes, hai uns dez anos había un índice moi alto de traballos que se ofertaban case só para inmigrantes, que a xente compostelá non quería facer. Pero duns anos para aquí, xa cambiou un pouco.

Por exemplo, na Cruz Vermella fanse moitas actividades semanais na aula de mediación, que é unha aula que axuda ao apoio escolar, e tamén traballan valores. Unha vez á semana, normalmente trátase unha cidade e unha cultura diferente, onde facemos unha merenda e xogos desa cultura, para poder aprender de moitas diferentes.

Claro que se fai coa intención de fomentar a tolerancia e o respecto, xa que todas as culturas non poden ser iguais, porque son diferentes entre elas. O que temos que facer é, como dixen anteriormente, crear unha ponte para que haxa unha comprensión entre todas as culturas e podamos convivir de forma harmoniosa entre todas. Pero cómpre partir dunha cousa, as culturas son diferentes, e iso é o que fai que sexa enriquecedora e a globalización non está facendo iso: está eliminando partes moi ricas de cada cultura, está facendo que desaparezan moitas delas e que non podamos disfrutar de todas estas experiencias.

9.- Gústache coñecer rapaces e familias tan diversas? Pode resultar duro ou complicado tratar con algúns casos de discriminación? Adoitas aprender algo destas persoas?

Claro que si, apréndese moitísimo delas, e aprendes cousas das que ti tiñas unha idea na cabeza e un rapaz ou rapaza que provén dun lugar remoto, que ti nin sequera coñeces, fante cambiar a túa idea por completo.

Os casos de discriminación sempre son duros e complicados. Teño un caso na cabeza de dúas rapazas ás que lles morreron os pais en Kayakistan, un país que nin sequera coñecía, e chegaron aquí sen saber falar castelán nin outro idioma. Chegaron en busca dun emprego e estaban vivindo na rúa, e nin o concello de Santiago nin ninguén lles ofrecía unha casa nin nada. Claro, ti ante esta situación poste no lugar delas e dis: “que duro”, pero, ben, con traballo e con esforzo pódense conseguir moitas cousas.

Como dixen anteriormente, si que adoito aprender, é moi enriquecedor.

10.- É posible que chegue a afectar psicoloxicamente ver como sofren as familias que acuden a vós?

Non, se es unha persoa que adoita traballar con estes casos, pois afecta o primeiro caso, o segundo... Pode afectar, pode crear unha empatía cara a eles, pero co paso do tempo faste unha couraza e intentas que non afecte psicoloxicamente.

11.- Como lle contarías a un neno pequeno como é este labor que realizas?

Os nenos como mellor aprenden é a través do xogo, dos casos prácticos... a través da diversión. Entón, faría un xogo intercultural onde o neno poda comprender que é moi, pero moi positivo, aprender doutras culturas e doutras persoas diferentes. Cada un é un mundo, pois vamos intentar que todos aprendamos de todos os mundos e, así, que non haxa unhas barreiras que impidan que aprendamos de todos.

3 de feb. de 2016

SÓLO PARA LER DESPUÉS DE HABER HECHO EL JUEGO DE PISTAS POR COMPOSTELA MONUMENTAL

RESPOSTAS ÁS PREGUNTAS DO XOGO DE PISTAS SOBRE A CIDADE HISTÓRICA

1.- No capitel do centro hai un anxiño ao que se lle ve moi claramente a regaña e o ollo do cu. Lévase a xente alí, tapándolles os ollos, colócaselle o dedo índice no ollo do cu, díselle que pida un desexo e, cando xa o teña pedido, destápanselle os ollos e déixaselle mirar onde ten colocado o dedo índice.

2.- Intelectual, galeguista, alcalde republicano de Santiago, fusilado en 1936. Que copien o que di a placa.

3.- Os estudantes colocábanse de costas á arbore da ciencia, estiraban calquera dos brazos, e agarraban unha das pólas da árbore, logo matriculábanse na carreira que lles tocara.

4.- María Castaña foi unha muller da Idade Media, campesiña, que se rebotou contra o bispo de Lugo por mor dos desmáns deste.

5.- Don Gaiferos de Mormaltán foi un cabaleiro francés que no século XIV peregrinou a Santiago, morrendo diante do Pórtico da Gloria da Catedral, feliz porque Santiago Apóstolo obrara o milagre de deixalo chegar vivo a Santiago e pisar a Catedral.

6.- Airas Nunes foi un trobador, un poeta galego medieval, de Santiago, autor de varias cantigas de amigo e de amor.

7.- Desde as dúas esquinas do Pazo de Raxoi: á dereita de Raxoi xunto ao muro que dá á Costa do Cristo, a rentes do Hostal dos Reis Católicos; á esquerda de Raxoi, xusto desde as escadas polas que se baixa cara ás Casas de Compostela.

8.- Igrexa de San Fructuoso ou das Catro Sotas, estilo churrigueresco, século XVIII, porque no alto se representan as Catro Virtudes Cardinais (Prudencia, Xustiza, Fortaleza e Templanza) con catro damas e cada unha leva un símbolo: ouros, bastos, copas e espadas.

9.- Montero Ríos, político galego no Goberno español nos anos..., señor de Lourizán (Pontevedra). Esta estatua estivo colocada no centro da Praza do Obradoiro.

10.- Alfonso II O Casto, primeiro rei peregrino, rei de Asturias, ano......

Chiste sobre isto: Que diferenza hai entre Alfonso II O Casto e Carlos III o Impotente? “Un quería, pero non podía. Outro podía, pero non quería...”

11.- O acibeche é madeira de árbore petrificada. Tráese de Asturias porque en Galicia non se dá esta petrificación da madeira, por mor do Ph do solo.

12.- As xoias /alfaias tradicionais compostelás realizábanse con ACIBECHE e PRATA, as prazas son a de PRATERÍAS e a da ACIBECHERÍA (século XVIII), nas fachadas Sur e Norte, respectivamente, da Catedral.

13.- Cinco rúas ou cinco calles:

Rúa do Preguntoiro, Travesa de Altamira, Rúa de Xelmírez, Rúa do Castro e Rúa da Caldeirería.

14.- Porta Faxeira está a Farmacia de Gómez-Ulla, pode ser de 1891, dio alí.

15.- Porta da Mámoa: Café-bar Derby, onde Valle-Inclán habitualmente ía tomar o café.

16.- O Arco de Mazarelos é a única porta que se conserva da primitiva muralla. “Por esta porta entraban os bos viños do Ribeiro á cidade”, segundo conta o Códice Calixtino, guía de peregrinación composta polo ano 1130.

17.- Torta de Santiago: leva améndoa moída como base, fariña, azucre e ovos. A cruz de Santiago vai debuxada enriba.

18.- Praza do Toural: o xigante Atlas leva ao ombreiro a bóla do mundo. Contan que a tirará cando pase por debaixo unha virxe. Mais a bóla do mundo segue impertérrita desde o século XVIII no ombreiro de Atlas.

19.- Farmacia Bescansa: ten un teito de artesoado de madeira precioso e digno de perder un anaco contemplándoo. Tamén é moi bonita a colección de botes de farmacia que teñen dentro.

20.- Padre Sarmiento: foi un dos Ilustrados do século XVIII. Defensor da escola en galego, lingüista, filólogo e intelectual galego ilustrado.

21.- “Casa das pomas”: chámase así polos adornos de mazás que hai na fachada.

22.- Os banzos das escadas da Praza de Praterías non se poden subir de dous en dous porque son impares.

23.- Maruxa e Coralia Fandiño eran dúas irmás que baixaban todos os días á mesma hora, antes de xantar, a dar o seu paseo habitual por Santiago desde o seu enderezo, na Rúa do Espírito Santo até a Alameda. Vestidas de cores rechamantes e pintadas como na súa mocidade (anos 30 e 40 do século XX). Encantáballes que os estudantes lles dixesen piropos. Recórdoas moitas veces polo Preguntoiro e pola Caldereiría.

24.- O arcebispo Alonso III de Fonseca foi un grande protector das artes e das letras. Fundou o Colexio de Fonseca para colexio de estudos de teoloxía e comezouse a súa construción en 1532.

25.- Os “anxos con gafas” de Santa María Salomé (románica, século XII pero coa torre barroca, do século XVIII) encóntranse nas dúas columnas do retablo, un á esquerda e o outro á dereita do altar.

26.- A Virxe preñada do pórtico de Santa María Salomé leva un vestido longo e un manto. É unha das moi poucas representacións románicas da virxe neste estado.

27.- A Casa do Cabido, na praza de Praterías, é só unha fachada realizada por Fernández Sarela en 1758. O fondo mide metro e pico, non chega aos dous metros. Non foi unha casa feita para vivir, xa que se levantou unicamente coa intención de cerrar harmonicamente a praza cun edificio que non desmerecese o resto das construcións.

28.- É unha broma típica: díselle á xente que ten que buscar baixo a auga da fonte as colas dos cabalos e, cando miran moi atentamente, móllaselles coa auga da fonte.

29.- A Raíña Lupa mandaba na comarca de Padrón e Compostela cando chegaron a Padrón Apolodoro e Atanasio co corpo de Santiago Apóstolo. Tras certas vicisitudes, cedeulles os terreos para enterrar a Santiago e converteuse ao cristianismo.

30.- Igual que a brincadeira anterior, pero aquí cómpre buscar os pés de Cervantes coa conseguinte ducha.

31.- Chámaselle á Praza do Obradoiro a Praza de Cataluña porque aí están:

O Hostallll, a Catedrallll, a Rectorallll e a Casa Consistoriallll.

32.- A Casa da Parra, barroca do século XVIII, na Quintana de Vivos, chámase así porque ten unha parra por diante que dá uvas. Isto é moi típico da Galicia rural, mais na Galicia urbana apenas se encontran casos como este de “parra” nas fachadas.

33.- A rúa de Entrerrúas debe ter menos de UN metro de ancho, non caben dúas persoas xuntas e, cando chove, non se pode ir nela con paraugas, posto que tampouco colle, cómpre levalo cerrado.

34.- A Casa da Troia é o título dunha novela de Alejandro Pérez Lugín, baseada na historia da pensión de estudantes que rexentaba a Señora Troia no edificio que é hoxe Museo da Tuna Universitaria. Nesta novela, moi do estilo romántico e cursi de principios do s. XX, cóntanse aventuras, desventuras e amoríos dos estudantes composteláns.

35.- Cerámica de Sargadelos, provén de Cervo, entre Viveiro e Burela, no Norte de Lugo. A base da cerámica é o CAOLÍN. As cores tradicionais desta cerámica son BRANCA e AZUL, aínda que agora tamén se fan outras cores. Houbo outra fábrica de cerámica fina, Cerámica do Castro, en Sada-Coruña, pero a cor tradicional usada era só a BRANCA.

36.- A tenda “Cacharros” de cerámica tradicional de Buño, cerca de Carballo, ao oeste de Coruña. O material utilizado é o BARRO, e en Buño hai moitísimos obradoiros de oleiros.

XOGO DE PISTAS: COÑECER COMPOSTELA XOGÁNDOMOS

Material necesario para cada grupo de 3 o´4 alumnos: MAPA DE COMPOSTELA, BOLÍGRAFO, CÁMARA DE FOTOS.

Se dividen las preguntas en grupos (9 ó 10), se reparten a cada grupo, que tendrá que recorrer el casco histórico, responder a las cuestiones y hacer una fotografía en cada lugar, para dejar constancia de la visita.

36 PREGUNTAS PARA EL JUEGO DE PISTAS

Sara diante do capitel do Xubileo Pagano

1.- En la Rúa do Vilar, nº 17, hay unos arcos con capitel. En uno de esos capiteles se realiza el “Jubileo Pagano”, en que consiste? (Preguntar en las tiendas de al lado, o café Airas Nunes).

Ánxel Casal, galeguista, editor, alcalde de Compostela fusilado

2.- En la Rúa do Vilar, nº 17, hay unos arcos con una placa dedicada a Anxel Casal, ¿quién fue Anxel Casal?

Adrián e Alán na "árbore da ciencia"

3.- En la Rúa do Franco, cerca de la Praza do Obradoiro, en el edificio del Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento, está el “Árbol de la Ciencia”. ¿Qué hacían en este árbol, tradicionalmente, los estudiantes cuando llegaban por primera vez a Santiago? (Podéis preguntarlo en el propio Instituto)

María Castaña, defensora de Lugo

4.- En la Rúa da Raíña, nº 19, hay un bar que se llama MARÍA CASTAÑA. ¿Quién fue María Castaña?

Pedro xunto ao Restaurante Don Gaiferos

5.- En la Rúa Nova, nº 23, hay un restaurante que se llama Don Gaiferos. ¿Quién fué este caballero, Don Gaiferos de Mormaltán? (Podéis preguntarlo en el propio restaurante)

Pedro diante da cafetaría Airas Nunes

6.- En la Rúa Nova, nº 17, está la cafetería AIRAS NUNES. ¿Quién fue Airas Nunes? ¿Qué hizo?

Sara e Carla no lado oposto da Catedral

Sara coa catedral ao fondo

7.-¿Desde qué dos lugares de la Praza do Obradoiro se puede fotografiar la fachada completa de la Catedral de Santiago

8.- A la izquierda de la Praza do Obradoiro, hay un pequeño mirador sobre la parte baja de la ciudad, la Rúa das Hortas. Desde allí se ve la iglesia de San Fructuoso, conocida como la “Iglesia de las Cuatro Sotas”, ¿Por qué se llama así?


Sara na Praza de Mazarelos


A estatua de Eugenio Montero Ríos

9.- En la Praza de Mazarelos hay una estatua que representa a un hombre vestido con toga. ¿Quién es este hombre?

Brais con Afonso II O Casto

10.- En la Rúa do Castro, cerca de la Facultad de Xeografía e Historia, hay una estatua dedicada a ___________________, que fué el__________________________, en el año ___________.

11.- Las joyas tradicionales compostelanas se realizan con plata y azabache. ¿Qué es el azabache? ¿De dónde viene? ¿Por qué?

12.- Las típicas joyas compostelanas están realizadas con dos materiales. ¿Qué materiales son esos? ¿En que partes exteriores de la Catedral se encuentran las dos plazas que llevan el nombre de estos dos materiales? ¿Cómo se llaman las dos plazas?

Pedro nas "Cinco Rúas". Contounas?

13.- Hay un cruce de calles que se llama “As cinco rúas” ou “Las cinco calles”. ¿Qué calles se unen en este cruce del casco histórico de Santiago?

14.- Para poder entrar en el Santiago histórico había una serie de puertas que daban acceso a la ciudad: Porta Faxeira, Porta da Mámoa, Arco de Mazarelos, Porta do Camiño, Porta da Pena... En Porta Faxeira hay una farmacia antiga, ¿cómo se llama? ¿En qué año se fundó?

15.- Para poder entrar en el Santiago histórico había una serie de puertas que daban acceso a la ciudad: Porta Faxeira, Porta da Mámoa, Arco de Mazarelos, Porta do Camiño, Porta da Pena..... ¿Qué cafetería típica, tipiquísima, de Santiago, se encuentra en la Porta da Mámoa? ¿Quienes eran los intelectuales más importantes que se reunían allí? (Hay que preguntarlo en la Cafetería)

Adrián e Martín no Arco de Mazarelos

16.- Para poder entrar en el Santiago histórico había una serie de puertas que daban acceso a la ciudad: Porta Faxeira, Porta da Mámoa, Arco de Mazarelos, Porta do Camiño, Porta da Pena... En el Arco de Mazarelos hay unha placa que explica la mercancía que entraba a través de esta puerta a la ciudad. ¿Cuál era esa mercancía? ¿Qué documento histórico nos dá esa información?

17.- Pregunta en cualquier panadería o pastelería cuáles son los ingredientes de la típica torta de Santiago.

Atlas co mundo sobre os seus ombreiros

18.- En la Praza do Toural, en lo alto del Pazo de Bendaña (siglo XVIII), hay una estatua del gigante Atlas, ¿Qué lleva Atlas sobre sus hombros?

Artesonado do teito da Farmacia Bescansa

19.- En la Praza do Toural está la antiquísima Farmacia Bescansa. ¿Cómo es el techo de esta farmacia?

20.- En la Rúa do Franco, cerca de la Praza do Obradoiro, está el Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento. ¿Por qué es importante este hombre en Galicia? ¿Quién fue? (Hay que preguntarlo dentro)

21.- En el número 6/8 de la Rúa Nova está la “Casa das Pomas” (siglo XVII), ¿por qué se llama así?

Brais non as dou subido de dúas en dúas

22.- Sube las escaleras de la Praza de Praterías de dos en dos. ¿Puedes hacerlo? ¿Por qué? ¿Cuántos peldaños hay?

Martín con Maruxa e Coralia, singing in the rain

23.- En la Alameda, en frente del actual IES Rosalía de Castro, antiguo Colegio del Arcebispo Xoán de San Clemente, está la representación de “As dúas Marías”, o “As dúas en punto”. Pregunta en cualquier tienda del casco histórico quienes eran estas dos mujeres. ¿Cómo se llamaban? (Allí hay una placa).

David e Víctor con Alonso III

24.- En la Praza de Fonseca, está el Colexio de Fonseca. En el Claustro de este colegio se explica quien era Alonso III de Fonseca e que hizo. Copia lo que hizo.

25.- En la Rúa Nova está la Iglesia de Santa María Salomé (s. XVII-XVIII). En su interior, a la izquierda, hay un retablo donde encontramos unos ángeles con gafas o lentes. ¿En qué lugar del retablo están? Dibújalos.

David e Víctor en María Salomé

26.- En la Rúa Nova está la Iglesia de Santa María Salomé (s. XVII-XVIII). En el pórtico se representa una “virgen preñada”. ¿Cómo está vestida?

Fachada da Casa do Cabido

27.- En la Praza de Praterías,observa la fachada de la Casa do Cabido (siglo XVIII). Este edificio hace chaflán entre la Rúa do Vilar y la Rúa da Raíña. Mide la profundidad del edificio. ¿Para que crees que se construyó?

Brais na Fonte das Praterías

28.- Pregunta en cualquier joyería de la Praza de Praterías qué es necesario hacer para poder ver las colas de los caballos de la Fuente das Praterías.

Uxía e Irene coa Raíña Lupa

29.- Encima de la Fuente de Praterías está representada la Raíña Lupa. ¿Quién fué esta mujer? (Preguntadlo en cualquier tienda de esa plaza)

30.- Pregunta en cualquier establecimiento de la Praza de Cervantes qué hay que hacer para poder ver los pies de las estatua de Cervantes en la fuente de la plaza.

31.- ¿Por qué le llaman a la Praza do Obradoiro la Plaza de Cataluña?

32.- En la Quintana hay dos partes, la Quintana de Vivos y la Quintana de Mortos. En la Quintana de Vivos está la llamada Casa da Parra. ¿A qué se debe este nombre?

Martín mira o ancho de Entrerrúas

33.- La Rúa de Entrerrúas, a la izquierda del Bar Suso, Rúa do Vilar nº 65, es la más estrecha de Santiago, ¿qué anchura tiene?

Estephany e Uxía na Casa da Troia

34.- En la Rúa da Troia está la Casa da Troia, ¿por qué es tan famosa? ¿Qué hay actualmente en este edificio?

Brais e Víctor na Galería Sargadelos

35.- En la Rúa Nova, nº 16, está la Galería Sargadelos, con la cerámica fina más típica de Galicia. ¿Cuáles son los colores tradicionales de esta cerámica? ¿De qué lugar y de qué provincia gallega proviene?

36.- En la Rúa do Vilar, nº 16, hay una tienda de cerámica tradicional de Buño. ¿Con qué material se hace esta cerámica? ¿De qué lugar y de qué provincia gallega proviene?